*محمد سالاری

گرفتار شدن ولیعهد سعودی در پازل ترکیه


قتل فجیع جمال خاشقجی روزنامه نگار منتقد سعودی توسط تیم ترور بن سلمان به یکی از پیچیده ترین مسائل منطقه تبدیل شده است و مثلث ترکیه، عربستان و آمریکا به شدت درگیر این موضوع شده اند. ارائه قطره چکانی اطلاعات مربوط به چگونگی وقوع این جنایت توسط ترکیه به عنوان بازیگر اصلی این پروژه که به نظر می آید برنامه ریزی دقیقی برای امتیازگیری از این اشتباه سعودی ها دارد باعث شد تا عربستانی که در ابتدا حتی مدعی خروج خاشقجی از کنسولگری این کشور در استانبول بود، همزمان با چیده شدن پازل اطلاع رسانی ترک ها، پله پله به مرگ و حتی جزئیات سلاخی ستون نویس واشنگتن پست اعتراف کند و اجبارا در مسیری که توسط اردوغان برایش طراحی شده بود حرکت کند.

سناریوی اردوغان برای بسیاری از افرادی که این موضوع را دنبال می کنند تقریبا روشن شده است؛ تحت فشار گذاشتن آل سعود به عنوان یکی از رقبای ترکیه در خاورمیانه، سعی در کنار زدن یا تحدید بلند پروازی های محمد بن سلمان به عنوان کسی که با اجرای اصلاحات در عربستان و اجرای پروژه های بزرگ در سودای سیطره بر منطقه در آینده به سر می برد، باج گیری از آمریکا در خصوص استرداد فتح الله گولن، نجات احتمالی قطر از محاصره و نهایتا گرفتن ژست کشور مدافع حقوق بشر در سطح بین المللی، همه اینها برنامه هایی است که اگر تنها درصدی از هر یک از آن ها اجرایی شود باید ترکیه را برنده اصلی قتل جمال خاشقجی دانست.

آنچه تا امروز رخ داده نشان می دهد که ترک ها به دقت در حال نزدیک شدن به مطالبات خود هستند و فرضیه های آنان مو به مو در حال اجرا شدن است و حتی واکنش های برخی نمایندگان دموکرات و جمهوریخواه آمریکا و گزارش سازمان سیا و اقدامات و اظهارات متحدان اروپایی عربستان نیز دقیقا به چیده شدن اجزای پازل مورد نظر اردوغان کمک کرده است، هر چند که ترامپ با رفتارهای غیرمعمول و البته کاملا معامله گرانه خود تلاش بی وقفه ای در تطهیر سران آل سعود و آرام کردن ترکیه دارد و با اینکار در اندیشه سرازیر کردن دلارهای نفتی سعودی ها به سوی واشنگتن به سر می برد ولی همین موضع منفعت طلبانه ترامپ هم می تواند یکی از اجزای پازل ترک ها در راه رسیدن به خواسته هایشان به خصوص درباره استرداد فتح الله گولن به آنکارا باشد.

در این میان بن سلمان که با قراردادهای اقتصادی و نظامی توانسته بود نگاه قدرت های جهانی و مدعیان حقوق بشر را از مسائلی همچون کشتار بی رحمانه مردم یمن، بازداشت شاهزاده های سعودی برای باجگیری و دستگیری فعالان برجسته حقوق زنان و فعالان مدنی منحرف کند، در صورتی که بتواند با دلارهای نفتی از تله اردوغان جان سالم به در برده و اعتراضات مخالفان داخلی خود را کنترل نماید، مطمئنا عکس اردوغان و نقشه کشور ترکیه را در دفتر کار خود نصب و برای جبران آنچه این روزها بر او می گذرد لحظه شماری خواهد کرد و این موضوعی است که قطعا ذهن رئیس جمهور ترکیه را نیز به خود مشغول کرده و با علم به این که ولیعهد کنونی و پادشاه غیرقابل پیش بینی و جاه طلب آینده عربستان می تواند به یک دشمن منطقه ای تبدیل گردد، تمام سعی خود را خواهد کرد تا پایان این بازی سیاه به حذف محمد بن سلمان ختم شود.

در این میان مواضع محتاطانه ایران در برخورد با موضوعی که بیش از یک ماه و نیم در صدر اخبار جهان قرار دارد کاملا هوشمندانه است چرا که علیرغم پررنگ بودن قتل جمال خاشقجی در رسانه های کشور به ویژه در رسانه ملی، ایران خود را در تور ترک ها گرفتار نکرده و خط مشی مناسبی را در پیش گرفته و با توجه به مشکلات بسیاری که با عربستان در سال های اخیر داشته است، آینده روابط دو کشور را تحت تاثیر اشتباه استراتژیک سعودی ها قرار نداده چرا که مطمئنا ثمره ورود ایران به این موضوع بیشتر از آن چیزی که توسط اردوغان به مخالفان رفتارهای افراط گونه ولیعهد سعودی در منطقه هدیه داده، نخواهد بود.