جهانی شدن از برجام تا قفقاز


حضور وزیران خارجه جمهوری آذربایجان و تركیه در نشست سه جانبه رامسر و اجلاس سه جانبه ایران، آذربایجان و روسیه در باكو در هفته گذشته، دیپلماسی فعال و منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران با همسایگان شمالی را در کانون توجه قرار داد.فعال شدن این دیپلماسی فرصتی بود تا یک بار دیگر بحث دریای خزر و دیپلماسی مرتبط با آن از طریق چهل و چهارمین اجلاس گروه كاری تعیین رژیم حقوقی دریای خزر با حضور نمایندگان جمهوری آذربایجان،روسیه، تركمنستان و قزاقستان مورد بررسی کشورهای مرتبط قرار بگیرد.ضرورت تشویق و توسعه همكاری های اقتصادی - تجاری بر مبنای اصول برابری و منفعت متقابل وتداوم تلاش های همه‌جانبه با هدف حفظ دریای خزر به عنوان دریای صلح و دوستی و امنیت و همكاری و تاكید بر نهايی كردن كنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر در اسرع وقت از جمله مواردی است که طرفین بر تحقق آن اتفاق‌نظر دارند. همچنین، پایبندی نسبت به تاسیس کمربند صلح و ثبات، امنیت، شکوفایی و همکاری منطقه ای در همه بخش ها از دیگر زمینه هایی است که بستر ساز تعامل چند جانبه موفق ایران و کشورهای حاشیه دریای خزر خواهد بود.

در کنار این موضوعات، می توان گفت که دیپلماسی ایران در منطقه قفقاز در شرایط كنونی، بیانگر اراده کشورهای این منطقه در زمینه یافتن بسترهای جدید همكاری در حوزه های ترانزیت، تجارت و انرژی و ایفای نقش برای حفظ صلح و ثبات در منطقه است.فعال بودن دیپلماسی جمهوری اسلامی در حوزه قفقاز همچنین این پیام را به کشورهای دوست و متحد می‌رساند که ایران نه تنها با هیچ کشوری در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی بر سر هر موضوعي تنش ندارد بلكه ظرفیت آن را دارد که تنش‌های ایجاد شده را از طریق ساز و کارهای دیپلماتیک مدیریت کند.با وجود تلاش آمريكا و دیگر بازیگران وابسته به غرب در راستای حذف نقش آفرینی ایران از معادلات دیپلماتیک فرامنطقه‌ای، استراتژی تعامل با همسایگان کماکان در دستور کار سیاست خارجی دولت تدبیر و امید قرار دارد و به عبارتی بهترین روابط با کشورهای این منطقه برقرار شده است.نشست رامسر و به دنبال آن باکو نشان داد که دیپلماسی فرامنطقه ای ایران منحصر به منطقه خاورمیانه نبوده و جمهوری اسلامی هر کجا که لازم باشد می تواند با بهره گیری از سازو کارهای دیپلماسی عمومی نقش فعالی را در عرصه سیاست خارجی ایفا كند.

این نشست ها از یک سو توانمندی دیپلماسی ایران در حوزه دریای خزر را به اثبات رساند و از سوی دیگر زمینه ای را فراهم کرد تا گفتمان دیپلماتیک دولت تدبیر و امید با موضوع حمایت از پیشنهاد ایران در خصوص جهان عاری از خشونت و افراط (مصوب سازمان ملل) و درخواست اجرا و عملیاتی کردن مفاد آن ، در کانون توجه واقع شود.

اساس دیپلماسی راهبردی ایران در نشست های رامسر و باکو تاکید بر پیگیری مسائل منطقه ای و جهانی با مد نظر قرار دادن چالش هایی است که جهان امروز گرفتار آن است. از جمله مهم‌ترین این اهداف با توجه به آسیب‌پذیر بودن منطقه قفقاز به لحاظ نفوذ گروه‌های تروریستی تکفیری، تاكید بر پایبندی نسبت به منشور ملل متحد و اصول جهان شمول حقوق بین‌الملل و اهمیت تشدید مبارزه با تهدیدات و چالش‌های نوظهور علیه ثبات و امنیت منطقه ای و اعلام آمادگی برای تعامل نزدیك تر در مبارزه علیه تروریسم، افراط‌گرايی، جرایم سازمان یافته فراملی و قاچاق مواد مخدر است. بی شک بازتولید برجام و الگوهای تفاهم و گفت وگو می‌تواند جمهوری اسلامی ایران را در کانون تعامل میان ملت‌های منطقه و جهان قرار دهد. به‌خصوص اينکه رئیس جمهور محترم ، پرچمدار ایده «جهان عاری از خشونت» بوده و با توجه به اینکه برجام، الگویی عملی از تعامل میان گروه هایی را ارائه داد که بر سر منافع مشترک رقابت دارند؛ اکنون به جرات می توان دیپلماسی ایران در عرصه منطقه و جهان را جزو موثرترین ابزارهای دیپلماسی عمومی برای حل چالش ها و تقویت تعامل با دیگر بازیگران نظام بین‌الملل قلمداد کرد.